Luật chơi Cờ úp (Cờ tướng úp)
Cờ úp dùng bàn cờ và quân cờ tướng quen thuộc, nhưng chỉ hai Tướng được đặt ngửa. 30 quân còn lại úp mặt và xáo ngẫu nhiên, đi quân nào lật quân đó — mỗi ván là một thế trận mới, vừa cần tính toán vừa có chút may rủi.
Cờ úp là gì?
Cờ úp (còn gọi là cờ tướng úp, tiếng Trung là 揭棋) là biến thể dân gian của cờ tướng. Hai bên dùng đúng bàn cờ 9 × 10, đủ 16 quân mỗi bên và vẫn đi theo luật cờ tướng. Điểm khác là gần như mọi quân bắt đầu ở trạng thái úp mặt: không ai biết quân nào là Xe, quân nào là Tốt cho tới khi nó được đi.
Vì quân được xáo lại mỗi ván, Cờ úp không có khai cuộc để học thuộc. Người chơi phải đọc thế cờ ngay trên bàn, cân nhắc rủi ro mỗi lần lật quân và tận dụng may mắn — rất hợp để đổi gió sau những ván cờ tướng căng thẳng.
Trong app Cờ Tướng: ghép trận Cờ úp online với người chơi khác, mời bạn vào phòng riêng hoặc đấu với máy không cần mạng.
Bàn cờ và cách xếp quân
Bàn cờ và các vị trí xuất phát giống hệt cờ tướng. Khác biệt nằm ở mặt quân: mỗi bên chỉ biết chắc vị trí Tướng của mình.
Mỗi bên đặt Tướng ngửa ở giữa cung như cờ tướng thường.
2 Sĩ, 2 Tượng, 2 Mã, 2 Xe, 2 Pháo và 5 Tốt được úp mặt, xáo ngẫu nhiên lên 15 vị trí xuất phát của bên đó.
Kể cả chủ quân cũng không biết quân úp của mình là gì cho tới khi nó được lật.
Cách đi của quân úp
Quân úp luôn nằm ở vị trí xuất phát, vì vừa đi là lật. Nó đi theo đúng quân cờ tướng vốn đứng ở vị trí đó, bất kể mặt thật bên dưới là gì.
Ở vị trí Xe
Đi như Xe: thẳng ngang hoặc dọc, xa tùy ý.
Hai góc tuyến đáy; lúc đầu bị quân tuyến Tốt chắn nên chỉ lên được 1–2 ô.Ở vị trí Mã
Đi như Mã: 1 ô thẳng rồi 1 ô chéo.
Vẫn bị cản chân Mã như cờ tướng.Ở vị trí Tượng
Đi như Tượng: chéo đúng 2 ô.
Vẫn bị cản mắt Tượng.Ở vị trí Sĩ
Đi như Sĩ: chéo 1 ô vào giữa cung.
Hai quân úp sát Tướng đang che cung.Ở vị trí Pháo
Đi như Pháo: đi thẳng, ăn quân phải nhảy qua đúng 1 ngòi.
Có thể ăn quân ngay nước đầu tiên.Ở vị trí Tốt
Đi như Tốt: tiến 1 ô.
5 quân úp ở tuyến Tốt.Sau nước đi, quân được lật ngửa ngay tại ô vừa tới và lộ mặt thật cho cả hai bên. Từ nước sau nó đi theo đúng mặt quân. Ví dụ: quân úp ở vị trí Pháo nhảy qua ngòi ăn quân, lật ra là Xe — từ đó nó là một quân Xe thật sự.
Quân đã lật đi thế nào?
Quân đã lật đi theo luật cờ tướng của chính nó, với hai nới lỏng quan trọng cho Sĩ và Tượng.
- Sĩ ngửa đi chéo 1 ô ở bất cứ đâu trên bàn cờ, không còn bị giữ trong cung.
- Tượng ngửa đi chéo 2 ô (vẫn bị cản mắt) và được qua sông.
- Tướng vẫn chỉ đi trong cung, và hai Tướng vẫn không được đối mặt trên cùng một đường dọc.
- Xe, Mã, Pháo đi như cờ tướng; cản chân Mã và ngòi Pháo giữ nguyên.
- Tốt chỉ tiến, qua sông mới được đi ngang. Quân úp ở vị trí Xe, Pháo có thể lật ra Tốt ngay bên kia sông.
Ăn quân, thắng thua và ván đấu
Bạn được ăn cả quân úp lẫn quân ngửa của đối phương. Ăn một quân úp thì quân đó lộ mặt cho cả hai bên thấy — biết đâu bạn vừa ăn được một con Xe.
Chiếu bí hoặc làm đối thủ hết nước
Giống cờ tướng: Tướng bị chiếu không thoát được, hoặc đến lượt mà không còn nước hợp lệ, là thua.
Không xin đi lại
Mỗi lần lật quân là thông tin mới cho cả hai bên nên ván Cờ úp không cho xin đi lại.
Không tính ELO
Ván Cờ úp là ván giao hữu: thắng thua không làm thay đổi điểm ELO cờ tướng của bạn.
6 mẹo chơi Cờ úp
- Tận dụng Pháo úp lúc khai cuộc: quân úp ở vị trí Pháo linh hoạt nhất khi mới vào ván, đi ngang, đi dọc và có thể nhảy ngòi ăn ngay quân úp của đối phương — biết đâu đó là một con Xe.
- Đếm quân đã lộ: mỗi bên luôn có đủ 2 Xe, 2 Pháo, 2 Mã, 2 Sĩ, 2 Tượng và 5 Tốt. Nhớ các quân đã lật và đã bị ăn để đoán những quân úp còn lại.
- Giữ quân che Tướng: quân úp ở vị trí Sĩ, Tượng đang chắn quanh cung. Lật chúng quá sớm có thể mở đường cho Xe, Pháo đối phương chiếu Tướng.
- Tận dụng Sĩ, Tượng đã lật: chúng không còn bị giữ trong cung hay sau sông, hãy đưa lên tham gia tấn công thay vì chỉ đứng phòng thủ.
- Cảnh giác Pháo úp của đối phương: mọi quân úp ở vị trí Pháo đều có thể ăn cách một ngòi ngay nước đầu. Trước khi để quân trên đường dọc của nó, hãy đếm số quân đứng giữa.
- Thăm dò bằng quân ở tuyến Tốt: quân úp ở vị trí Tốt chỉ tiến 1 ô nên lật chúng ít rủi ro, hợp khi chưa muốn mạo hiểm các quân ở tuyến đáy.
Câu hỏi thường gặp về Cờ úp
Cờ úp và cờ tướng khác nhau thế nào?
Cờ úp dùng chung bàn cờ, quân cờ và cách đi quân của cờ tướng. Khác biệt là 15 quân mỗi bên (trừ Tướng) bắt đầu úp mặt ở vị trí ngẫu nhiên, quân úp đi theo vị trí đang đứng rồi mới lật, và Sĩ, Tượng đã lật được đi khắp bàn cờ.
Quân úp đi theo luật nào?
Quân úp đi theo quân cờ tướng vốn đứng ở vị trí xuất phát đó: úp ở vị trí Xe đi như Xe, ở vị trí Pháo đi như Pháo, ở vị trí Tốt đi như Tốt. Đi xong quân được lật ngửa tại ô vừa tới và từ đó đi theo đúng mặt quân.
Tôi có biết quân úp của mình là gì không?
Không. Quân được xáo ngẫu nhiên mỗi ván và không ai biết quân úp là gì, kể cả người cầm quân, cho tới khi quân đó được lật.
Sĩ và Tượng sau khi lật có phải ở trong cung, không qua sông không?
Không. Sĩ đã lật đi chéo 1 ô ở bất cứ đâu, Tượng đã lật đi chéo 2 ô (vẫn bị cản mắt) và được qua sông. Chỉ Tướng là vẫn phải ở trong cung.
Ăn quân úp của đối phương thì sao?
Quân úp bị ăn sẽ lộ mặt cho cả hai bên thấy. Nhờ vậy bạn biết thêm đối phương còn những quân nào đang úp.
Ván Cờ úp có tính ELO và cho xin đi lại không?
Không. Cờ úp là chế độ giải trí: thắng thua không ảnh hưởng điểm ELO cờ tướng và không có xin đi lại.
Chơi Cờ úp ở đâu?
Trong app Cờ Tướng: bấm Cờ úp ở màn hình chính để ghép trận online, chọn loại cờ Cờ úp khi tạo phòng chơi với bạn, hoặc chọn Cờ úp khi đấu với máy để luyện tập không cần mạng.
Chơi Cờ úp ngay trong app Cờ Tướng
Ghép trận online, rủ bạn vào phòng riêng hoặc luyện với máy không cần mạng — hoàn toàn miễn phí.
Tải app Cờ Tướng